Lay/ Ya, İtiraf ve Gizem, Bana Sonsuzluk Dile Şiir kitaplarının yazarı Sıtkı Caney'in Ebuzeran ismini verdiği yeni kitabı,Tahkim Yayınevi tarafından yayınlandı. Şiirleri, Muştu, Aylıkderi, Mavera, Albatros, Üç Çiçek, Göçebe, Kayıtlar, Yediiklim, İpekdili E, Gerçek Hayat, Yaratım, Kırklar gibi dergilerde yayınlanan şair, bu kitabında çok parçalı tek bir şiir denemesi yapıyor. Caney, "Bütün Zamanların Bütün Devrimcilerine" alt başlığı taşıyan kitabında mazlumdan yana oluşun sembolü olan Ebuzerleri yazdığını söylüyor. Kitapta dokuz Mavi Marmara şehidine yazılmış dokuz şiir yer alıyor.

Ebuzeran uzun soluklu bir şiir. Yoğun, ertelene ertelene birikmiş bir nefesin "kün" deyişteki, "hu" deyişteki bir ses ve anlam zenginliğiyle zorunlu olarak zuhura çıkması diyebilir miyiz onun için?

Evet, Ebuzeran 40 şiirden oluşan tek bir şiir. Elbette böyle uzun soluklu şiirler yazmanın hem kendine özgü zorlukları hem kendine özgü imkânları var. Şiirin ritmi ve imgeleri şiir boyunca hiç kesintiye uğramıyorsa, şiir bütün mısralarıyla güçlü bir ırmak gibi akıyorsa, işte o zaman uzun soluklu bir şiirden söz edebiliriz. Ben bütün şiirlerimde ritim ve imge akışının güçlü olmasını her zaman çok önemsedim. Bu yüzden şiirlerimde ses ve musikinin çok fazla öne çıktığı hatta öyle ki bunun zaman zaman şiirin künhüne varmaya engel olduğu söyleniyor ki bu doğrudur. Ebuzeran şiirinde musikinin böyle bir engel oluşturmaması için ses ve anlam dengesini gözetmeye çalıştım.

Kimi dizelerin tekrarı, pekin bir söyleyişi beraberinde getiriyor. Bu pekinliğin yanısıra aslında tekrarla tekranlanmaz olana ulaşma hedefi de mi gözetiliyor içten içe?

Yer yer nakarat gibi tekrarlanan mısralar uzun soluklu şiirlerin tabii unsurlarından biridir bence. Bunu bütün uzun soluklu şiirlerde görebiliriz. Bu, şiirin bütünlüğüne, ana damarına şiir boyunca bağlı kalmamızı sağlar. Ebuzeran şiirindeki "ey bütün zamanların çıldırtan gözyaşları / şimdi bir tek damlanla tufandır yüreğimiz / şimdi kıyam / şimdi aşk / şimdi secdedeyiz " mısralarının yer yer tekrarlanmasının da bu bağlamda değerlendirilmesini isterim.

Neden "Ebuzeran", neden " bütün zamanların bütün devrimcilerine"?

Çünkü bana göre aşk, sürekli bir devrimdir ve en devrimci söylemdir şiir, şair de "aşkın yeryüzündeki pençesi" ve bu yüzden Ebuzaran şiirinin ithafı "bütün zamanların bütün devrimcilerine"… Haksızlığa baş kaldıranlara, zulme boyun eğmeyenlere… Mazlumdan, garipten, yoksuldan yana olanlara… Sahabe Ebuzer bu duruşun sembol isimlerinden biri. Ebuzeran da Ebuzerler demek ve ben Ebuzerlerin şiirini yazmaya çalıştım; yalnız, garip ve mazlum bütün devrimcilerin.

Az şiir yazıyor ve uzun aralıklarla kitaplaştırıyorsunuz onları. Ama biz biliyoruz ki hep şiir üzeresiniz. Hangi kaynağın sütüdür ki onu içimenin doyumsuz keyfinden siz mutmain olmadan erişmiyor bizlere?

Şiirimi besleyen kaynakların en başında ağır acılarıyla, çetin sorularıyla yaşanılan hayat var. Tabii ki bütün okuduklarım, dinlediklerim de bu hayatın içinde. Başta Kutsal Kitap Kur'an olmak üzere mütefekkirlerin ittifakla kabul ettiği hayatı yorumlayan tüm fikir kitapları, çocukluğumun masalları, öyküler, romanlar, filmler ve elbette şiirler ve şairler. "Şair Lebid'den Sezai Karakoç'a" şiirin bütün başkentleri… Ebuzeran şiiri de bu beslenmeye, bu birikime dayanarak gelenekselle aykırıyı, destanla ağıtı, modernle klasiği bir potada eritmenin, bütün zamanların bütün şiirlerini en ortak damarı yakalayıp özetleyerek yeniden yeni bir sesle Sıtkı Caney diliyle söylemenin çabasıdır.

Ebuzeran'da söylenenle görünen arasında sıkı bir ilişki var hatta sesin bir tür görünürlüğe tebdili… ne dersiniz?

Doğrudur, sadece Ebuzeran'da değil bütün şiirlerimde var bu görsel taraf. Bazen bir sinema filmi sahnesi, bazen bir fotoğraf karesi, bazen bir resim gibi kendilerini etkilediğini söyleyenler oldu. Bunun nedeni sadece sinema ile olan yakın ilgim değil elbette. Resimle fotoğrafla uğraşmamın da bir payı var sanırım. Ebuzeran şiirinde bu görselliğin daha da belirgin olması biraz da tarih ve coğrafyayla ilgili. Geçmişten geleceğe birçok farklı zamanı dolaşan ve birçok farklı mekâna uğrayan bir şiir Ebuzeran. "şimdi sonsuz sabah öncesi bu son akşamda / kar yağar yağar kan akar akar yeni bir bahar olur / mekke'de kudüs'te bağdat'ta şam'da / aşk bir gün her yerde iktidar olur / yeniden buluşuruz mescidiaksa'da beytülharam'da / yetime yoksula iman yine yar olur" mısralarını örnek olarak söyleyebilirim.

Ebuzeran için "eşzamanlılık ve süreklilik içinde Ebuzer Hazretlerinden Sıtkı Caney'e erişen şiirin kıyam halidir" diyebilir miyiz?

Şiir, bana göre öncelikle varoluşumuzun künhüne, aşk'a hakikat'e varma çabasıdır ve bu anlamda şiir, insan aklının nefsiyle yoğurduğu bütün ideolojilerin, bütün istismarların, bütün firavunlaşmaların karşısındadır. Ebuzeran şiiri de Ebuzer'iyle, Che Guevara'sıyla, Kur'an ayetleriyle, bu bağlamda okunmalıdır. Ne Marksist şiir ne İslamcı şiir diye yaftalanmalıdır. Yıllar önce bir yazıda İslamcı şair diye söz edilmişti benden. Birilerine benim için o Komünistin şiirlerinde ne buluyorsunuz diyenler de oldu. Yeri gelmişken söylemek istiyorum, ben kendimi sadece Müslüman ve Devrimci olarak tanımlıyorum, İslamcı ya da Komünist olarak değil. Bütün önyargıların tam karşısında yer alan ön yargıları parçalayabilecek en önemli güce, sanata, özellikle de şiire önyargıyla yaklaştığınız sürece onu anlayabilmeniz asla mümkün olamayacaktır ki ben düşüncesi mezhebi ve meşrebi ne olursa olsun önyargılı kimselerin Ebuzeran şiirini okumasını da anlamasını da beklemiyorum.

Ebuzeran'ın kapağı ve alt başlığı "daima isyan" mı diyor? Ateş kırmızısından Ebuzeri bir dağlayıcılığı imgeleyen söz alevine geçişi çevrenizde aşırı bulanlar oldu mu?

Kitap kapağının tasarımını çok beğenenler olduğu kadar beğenmeyenler de oldu. Öyle sanıyorum ki şimdiye kadar hiçbir kitap kapağının tasarımı bu kadar çok konuşulup tartışılmadı. Bu da kitap kapağının alışılmış şiir kitabı kapaklarından çok farklı olduğunun ve dikkat çektiğinin en belirgin kanıtı ki kitabın içeriğine, Ebuzeran şiirinin devrimci ruhuna da uygun bir kapak tasarımı bence. Birilerinin "şiir kitabı kapağı böyle mi olur demeleri' bir şiirden anladıkları ve bekledikleri kadarıyla kapakta mehtap, gün batımı, mum ışığı, papatya gibi zarafet ve romantizm unsurlarını bulamamalarındandır, onları da hoş görmek lazım, bir kasıt yok yani, beklentileri kendilerine göre…

29 Ekim 2009 Perşembe

Evet, böyle bir projemiz var.Senaryo hazır.Çekim önncesi hazırlıklarımızı yapmaya başladık,çekim senaryosunun yazılması,çekim yapılacak mekanların secimi, oyuncuların, set ekibinin belirlenmesi, bunlardan sonra kesin yapım bütçesinin çıkarılması, vb.

Kendinizi devrimci olarak görüyorsunuz ve şairsiniz. Sinema sektörü maliyetli iş. Sizin gibi hem devrimci hem de şair birinin bu kadar parası var mı?

Benim gibi adamların bırakın bu kadar paralarının olmasını, paraları hiç olmaz. Çünkü parayla bir arada olmazlar, para onlara geldiği anda gider, dağıtırlar, dağıtılması gereken yerlere. Ancak bu film projemizi hayata geçirebilmek için benim paramın olması şart değil. İyi bir hikâyeniz varsa ve bu sinema diliyle anlatıldığında mesela 3 – 4 milyon seyirci toplayacak gibi görünüyorsa buna yatırım yapacak, finansör olacak birçok para sahibi bulunur.

9 Ekim’de sinemalardaki yerini alan Mahmut Fazıl Coşkun’un Uzak İhtimal’ini nasıl buldunuz?

Sinema sanatı açısından ben oldukça başarılı buldum, arkadaşları kutluyorum. Ancak filmin gişe başarısı olur mu? İsmiyle söyleyelim, uzak ihtimal. Öyle sanıyorum ki film tasarlanırken daha fazla seyirciye ulaşmaya yönelik bir çalışma yapılmamış. Mesela filmin öyküsü bence sıra dışı, toplumda her zaman olabilecek bir sevda hikâyesi değil. Oysa seyirci filmde büyük ölçüde kendini görmek kendini bulmak istiyor. Hem sinema sanatı açısından hem de ticari açıdan başarılı bir film yapmak elbette kolay değil. Genellikle sanat varsa ticari başarı, ticari başarı varsa sanat güme gitmiş oluyor. Ancak ikisini bir arada başaran filmler var. İstiyorum ki artık bizler de başaralım.

Şairsiniz, şair olmasaydınız hayatınızda ne gibi bir değişiklik olurdu?

Şair miyim? Bence bunun hükmünü ne siz ne de ben verelim, bırakalım zaman versin. Şair olmak insanın hayatını diğer insanlara göre daha farklı yapıyor mu bilmiyorum. Şairler şair olmasaydı hayatlarında ne gibi bir değişiklik olurdu onu da bilmiyorum. Ancak yaşadığımız hayatı şair olsaydım ya da olmasaydım diye varsayımlarla yorumlayamayacağımızı biliyorum. Hem şairler de, sairler de bilse de bilmese de “hayatın hesaba gelmediği” gerçeği değişmiyor.

Okumak ne demek? Neyin karşılığıdır okumak Sıtkı Caney’e  göre?

Bizleri yoktan var eden Rabbimizin “İkra (Oku)” emrine karşı nasıl bir muhatabiyet içinde olmamız gerekiyorsa okumak odur bana göre.  Ki “Oku” emri, “Seni yaratan rabbinin adıyla”, diye devam eder. Bu bakımdan okumak geniş anlamıyla bir bakıma zikirdir, kendi varoluşunun künhüne varmak ve var edeni anmak için.

Sizin okuma süreciniz nasıl başladı? Var mıdır bir ilginç hikâyesi?

Okula başlamadan önce 5 yaşındayken evde bizimle kalan ve o zamanlar lise öğrencisi olan halaoğlunun bana okuma yazma öğretmesiyle okumaya başladım, lise edebiyat kitabından şiirler, iri puntolarla basılmış kısa masal kitapları ilk okuduklarım. Sonrasında babamın yardımıyla Kur’an ve Yunus Emre şiirleri ilk aklıma gelenler.

Kitaplığınızda ne kadar kitabınız var?

Çok. Yüzlerce, belki binlerce… Hiçbir zaman saymadım, kitaplarımı saymakla uğraşamam, hem niye sayacağım ki…

Sıtkı Caney, Ebubekir Kurban

Bu kitaplarınızdan sadece 3 kitap seçmeniz gerekse bu üçü ne olurdu acaba?

Seçmek çok zor, gerçekten, seçemem. Ama kafama silah dayatılıp ille de seç denilirse, herhalde şöyle bir seçim yapardım: Kur’an, Kur’an, Kur’an. Yok, eğer Kur’an dışında sadece beşeri kitaplardan üç tane seç diyorsan, Bediüzzaman Said Nursi’den Sözler, Necip Fazıl Kısakürek’ten Çöle İnen Nur,  Sezai Karakoç’tan Yitik Cennet…

Şu an ne okuyorsunuz?

Şu an bir şey okumuyorum daha doğrusu bugün okuyamadım. Dün okumayı bitirdiğim, Sezai Karakoç’tan  “Samanyolunda Ziyafet” kitabı.  Yarın ikinci kez okumaya başlayacağım ise Necat Çavuş’tan “Amerika” adlı şiir kitabı. Ardından bugün yarın çıkmasını beklediğim Bülent Akyürek’in “Öğlen Namazına Nasıl Kalkılır” kitabında sıra…

Şiir deyince aklınıza kim geliyor?

Şiir deyince aklıma yine şiirler geliyor, bütün güzel şiirler, şairler değil yani. Ama ille de şair dersen, ustalardan benim aklıma ister istemez öncelikle Cahit Zarifoğlu geliyor, çünkü daha lise öğrencisiyken şiirle ilgili olanı ilk onunla paylaşmıştım.

Roman deyince?

Dostoyevski desem olmaz değil mi, ülkemizden soruyorsunuz, Bülent Akyürek

Deneme türünde?

Deneme aşamasında olanları cevaplamasam…

Hikâye’yi bir tür olarak görmezsek ayıp etmiş oluruz? Hikâyede?

Bu soru cümleniz deneme türü için kullanabilirdi ama hikâye için, “Hikâye’yi bir tür olarak görmezsek ayıp etmiş oluruz?” derken bile ayıp etmiş olduk bence. Çünkü hikâye türü bizim çok eski bir edebiyat geleneğimiz. Hikâyede Sait Faik’ten Mustafa Kutlu’ya kadar anılacak çok isim var aslında. Ama madem tek isim isteniyor o zaman, Rasim Özdenören.

Sizde hayranlık uyandıran bir tasavvuf büyüğümüz?

Pir Sultan Abdal

Tarihten bir devlet adamı örnek aldığınız/ sevip saydığınız?

Selahaddin  Eyyubi

Sağlıklı bir insan iki gün* yemeden, içmeden yaşayabilir. Peki, sağlıklı bir insan şiir okumadan ne kadar yaşayabilir?

Sağlıklı bir insan sadece iki gün mü yemeden, içmeden yaşayabilir. Kim demişse yanlış demiş, üç gün de yaşar, dört gün de yaşar, günlerce yaşar, ölüm vaktini Allah bilir. Aynı sağlıklı insan şiir okumadan da aynı şekilde yaşar, ne zaman öleceğini Allah bilir. Ancak, şiir okumadan yaşayan insanın yaşamasına yaşamak mı denir, denmez herhalde.

Bir batılı yazar söyleyin okuduğumuzda zihnimizi açsın, bir doğulu yazar söyleyin okuduğumuzda kalbimizi genişletsin?

Batılıyı gâvur anlamında kabul edersek zihnimizi açmak için yazan ya da yazabilen bir batılı yazar ben tanımıyorum, varsa da ben bilmiyorum, bu konudaki cehaletimi hoşgörün. Kalbimizi genişleten bir değil birçok doğulu yazar var yakın zamanlardan birini söyleyeyim: Ali Şeriati.

Ankara’da ikamet eden biri olarak hangi şehirleri özlüyorsunuz?

Başkentler başkenti İstanbul’u, en çok İstanbul’u… Sonra Şark’ın Bingöl’ünü, Elaziz’ini, Diyarbekir’ini, bir de Akdeniz’in Mersin’ini.

Son olarak buyrun…

İtiraf etmeliyim ki, son’ları hiç sevmem. Onun için son cümle yerine buradan üçüncü şiir kitabımın adını ansam: “Bana sonsuzluk dile.”

Eyvallah!

Besim Bal yine yaptı yapacağını!